THUẬT NGỮ CHỈ MÀU SẮC “TRẮNG” TRONG TIẾNG VIỆT NHÌN TỪ GÓC ĐỘ TRI NHẬN NGÔN NGỮ
Từ khóa:
từ chỉ màu sắc, (màu) trắng, nghĩa mở rộng, hoán dụ, ẩn dụTóm tắt
TÓM TẮT: Màu sắc vốn có trong mọi khía cạnh của cuộc sống con người và nhận thức về màu
sắc được coi là một trong những khả năng nhận thức cơ bản nhất của chúng ta. Thuật ngữ màu sắc có
thể được sử dụng tích cực để hình thành các kinh nghiệm chủ quan và biểu thị các khái niệm trừu
tượng. Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm hiểu các nghĩa mở rộng của thuật ngữ chỉ màu “trắng”
trong tiếng Việt và cơ chế hình thành của chúng. Đây là một trong hai màu thuộc giai đoạn một trong
chuỗi tiến hóa màu của Berlin và Kay (1969). Nó là màu cơ bản nhất mà ngôn ngữ nào cũng có. Việc
xem xét quá trình mở rộng nghĩa của từ chỉ màu sắc này sẽ cho chúng ta thấy được con đường phát
triển nghĩa của chúng cùng những giá trị văn hoá và cách thức tri nhận thế giới của người Việt ẩn
đằng sau đó.
Tài liệu cho nghiên cứu này được thu thập từ các cuốn từ điển tiếng Việt cùng với cách thức sử
dụng thực tế của người bản ngữ. Bài viết sẽ xem xét các ý nghĩa liên quan đến thuật ngữ chỉ màu
"trắng" để chỉ ra cách thuật ngữ màu này mở rộng chức năng ngữ nghĩa của nó từ nghĩa gốc sang
nghĩa hiện đại thông qua các cơ chế hoán dụ, ẩn dụ ý niệm và suy luận ngữ dụng. Kết quả của nghiên
cứu này sẽ cung cấp bằng chứng thực nghiệm hỗ trợ quan điểm của Wierzbicka rằng ý nghĩa màu sắc
đã phát triển dựa trên một số kinh nghiệm phổ quát của con người.
TỪ KHOÁ: từ chỉ màu sắc; (màu) trắng; nghĩa mở rộng; hoán dụ; ẩn dụ