TỪ QUÁ TRÌNH CỦA M.A.K HALLIDAY ĐẾN SỰ TÌNH CỦA S.C. DIK: ĐỐI CHIẾU MÔ HÌNH CHỨC NĂNGTRÊN NGỮ LIỆU TIẾNG VIỆT

Tóm tắt

TÓM TẮT: Nghiên cứu đối chiếu mô hình quá trình của M.A.K. Halliday và mô hình sự tình của S.C. Dik trên ngữ liệu tiếng Việt nhằm làm rõ sự tương ứng và khả năng bổ sung giữa hai mô hình. Ngữ liệu gồm sáu văn bản thuộc các thể loại: bản tin, thông tin, thư, miêu tả, truyện và thơ. Mệnh đề được phân tích theo hệ thống chuyển tác của Halliday và hai thông số tính động, tính kiểm soát của Dik. Kết quả cho thấy quá trình và sự tình có vùng giao thoa nhưng không tương ứng một-một. Quá trình vật chất có thể tương ứng với hành động hoặc quá trình; quá trình quan hệ chủ yếu tương ứng với trạng thái; các kiểu khác có quan hệ phức tạp hơn. Halliday làm rõ miền kinh nghiệm, kiểu quá trình và cách tổ chức tham thể, trong khi Dik làm rõ cấu trúc động - tĩnh và khả năng kiểm soát của sự tình. Hai mô hình có thể được vận dụng như hai tầng phân tích bổ sung trong nghiên cứu tiếng Việt.