NGHĨA HÀM ẨN VÀ MỨC ĐỘ CHUYỂN TẢI TRONG BẢN DỊCH TIẾNG HÁN BÀI THƠ “ĐÁNH ĐU” CỦA HỒ XUÂN HƯƠNG

Tóm tắt

TÓM TẮT: Bài viết nghiên cứu nghĩa hàm ẩn trong bài thơ “Đánh đu” của Hồ Xuân Hương và mức độ chuyển tải nghĩa hàm ẩn trong bản dịch tiếng Hán của La Trường Sơn từ góc độ ngữ dụng học. Trên cơ sở lí thuyết về nghĩa hàm ẩn và tương đương trong dịch thuật, nghiên cứu xác định các biểu thức có khả năng kích hoạt nghĩa hàm ẩn, phân loại các tín hiệu tạo nghĩa và đối chiếu sự biến đổi của các tín hiệu này trong văn bản đích. Kết quả khảo sát cho thấy trong bài thơ “Đánh đu” hàm ẩn tính dục chiếm ưu thế với 6/8 biểu thức, trong khi hàm ẩn trào phúng chiếm 2/8 biểu thức. Trong bản dịch tiếng Hán, nghĩa hàm ẩn không bị mất hoàn toàn nhưng mức độ chuyển tải không đồng đều, trong đó bảo toàn một phần và chuyển đổi hàm ẩn chiếm tỉ lệ đáng kể. Kết quả đối chiếu cho thấy sự tương đương trong dịch thơ không chỉ phụ thuộc vào việc chuyển tải được nghĩa hiển ngôn mà còn phụ thuộc vào khả năng duy trì các tín hiệu kích hoạt và quá trình suy ý trong văn bản đích.