Thêm ba gánh nặng cho người dịch văn học
Từ khóa:
Hình ảnh ngôn từ; dòng ý thức; từ ngữ nhạy cảm; tình dục; dịch văn học.Tóm tắt
Tóm tắt: Nhiều nhà văn tạo lập hình ảnh tĩnh hoặc động bằng chính ngôn từ của mình, và trong
bài này tôi gọi chúng là hình ảnh ngôn từ. Nhà văn còn sử dụng thủ pháp dòng ý thức như một phong
cách, hoặc thể loại, nhằm thể hiện dòng tư duy, ý thức lan man, đứt đoạn của nhân vật. Do vậy, ngôn
ngữ thể hiện dòng ý thức thường đứt quãng, manh mún, rời rạc, thậm chí phi liên kết và phi ngữ
pháp. Những đặc điểm đó gia tăng gánh nặng cho người dịch văn học: làm sao truyền tải được ý
nghĩa, nội dung ngôn từ và dụng ý của tác giả trong văn bản nguồn (ST) sang ngôn ngữ đích (hoặc
văn bản đích TT) mà vẫn phải bảo toàn hình ảnh ngôn từ mà tác giả gốc tạo nên? Ngoài ra, từ ngữ
nhạy cảm như từ tục, chửi thề, từ cấm kỵ, từ ngữ chỉ cơ quan sinh dục và hoạt động tình dục, có
những tác động, hiệu ứng khác nhau giữa các ngôn ngữ và văn hóa, tùy thuộc vào chuẩn mực văn
hóa-xã hội, chính trị và pháp lý, mặc dù chúng đều là tương đương tuyệt đối về từ vựng. Đó cũng là
một thách thức nữa đối với người dịch văn học. Tất cả những thách thức này đều xuất hiện trong
cuốn tiểu thuyết Little Scratch của Rebecca Watson (2021). Những thách thức đó được phân tích
trong bài viết nhằm nâng cao nhận thức của người dịch văn học về những thách thức truyền thống
cũng như mới nảy sinh đối với công việc của mình.
Từ khóa: Hình ảnh ngôn từ; dòng ý thức; từ ngữ nhạy cảm; tình dục; dịch văn học.