ẨN DỤ Ý NIỆM “THỰC THỂ Y SINH LÀ ĐỘNG VẬT” TRONG CÁC DIỄN NGÔN BÁO CHÍ VỀ SỨC KHOẺ TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH

Tóm tắt

TÓM TẮT: Nghiên cứu phân tích hệ thống ẩn dụ ý niệm “THỰC THỂ Y SINH LÀ ĐỘNG VẬT”
trong 200 diễn ngôn báo chí về sức khỏe tiếng Việt và tiếng Anh giai đoạn 2019-2025. Trên cơ sở lí
thuyết Ẩn dụ Tri nhận (Lakoff & Johnson, 1980) kết hợp phân tích diễn ngôn, nghiên cứu nhận diện
ba mô hình ẩn dụ chính: virus/vi khuẩn là loài động vật, thực thể y sinh có tập tính động vật, và hoạt
động nghiên cứu - truy vết là săn tìm động vật. Kết quả cho thấy báo chí Việt - Anh thường động vật
hóa các tác nhân y sinh qua các hình ảnh “quái vật”, “thú dữ”, “kẻ săn mồi”, “con mồi” nhằm cụ thể
hóa tính vô hình của virus và nhấn mạnh mức độ nguy hiểm, khả năng tấn công, thích nghi và phá
hủy. Đồng thời, các diễn ngôn đặt con người vào vị thế “thợ săn tri thức”, khẳng định vai trò chủ
động của khoa học trong kiểm soát dịch bệnh. Nghiên cứu góp phần làm rõ cơ chế tri nhận và chức
năng dụng học của ẩn dụ động vật trong truyền thông y tế đương đại.
TỪ KHOÁ: Ẩn dụ ý niệm; thực thể y sinh; diễn ngôn sức khỏe; tri nhận; truyền thông đại dịch.