NGHĨA NGỮ DỤNG CỦA CẶP TỪ TƯƠNG PHẢN TRÁI LẠI/ NGƯỢC LẠI

Các tác giả

  • LÊ THU LAN Tác giả

Từ khóa:

phép nối, từ nối, từ nối tương phản, liên kết ngữ nghĩa, lập luận

Tóm tắt

TÓM TẮT: Phép nối là một trong những phép liên kết văn bản. Từ nối là dấu hiệu để nhận diện
phép nối. Trong tiếng Việt có khoảng 100 từ nối theo các phạm trù liên kết khác nhau. Phạm trù
tương phản có các từ nối cơ bản là: nhưng, song, tuy vậy, tuy nhiên, mặc dù, trái lại, ngược lại,…Bài
viết khảo sát, miêu tả, phân tích để chỉ ra mối liên kết cấu trúc, liên kết ngữ nghĩa ngữ dụng của các
từ nối “trái lại/ ngược lại” theo quan điểm kết học, nghĩa học và dụng học.
“Trái lại/ ngược lại” là cặp từ nối gần nghĩa và đồng nghĩa. Nhưng, nghĩa của những cặp này
không thuần túy giống nhau (như định nghĩa trong từ điển). Bản thân chủ ngôn và kết ngôn đã làm
nên một lập luận. Mô hình lập luận (p → r) sẽ không giống nhau trong mọi trường hợp (do số lượng
phát ngôn ở chủ ngôn và kết ngôn không giống nhau), từ đó mà có luận cứ và kết luận khác biệt. Bản
thân mỗi chủ ngôn hay mỗi kết ngôn cũng có thể là một “tiểu lập luận” làm nên lập luận chung. Việc
“truy cứu” đến cùng, chỉ ra bản chất ngữ nghĩa đích thực là một quá trình “giải mã thông điệp”. Bản
thân liên kết logic, liên kết hình thức chính là cơ sở, là nhân tố tham chiếu để làm rõ ngữ nghĩa ngữ
dụng của các phát ngôn.
TỪ KHÓA: phép nối; từ nối; từ nối tương phản; liên kết ngữ nghĩa; lập luận

Lượt tải xuống

Dữ liệu tải xuống chưa có.

Tài liệu tham khảo

Đã Xuất bản

11/04/2023

Số

Chuyên mục

NGÔN NGỮ HỌC VÀ VIỆT NGỮ HỌC