PHÂN TÍCH DIỄN NGÔN PHÊ PHÁN KẾT HỢP NGỮ PHÁP CHỨC NĂNG HỆ THỐNG VỀ KIẾN TẠO CÔNG LÍ KHÍ HẬU TRONG CÁC BÀI PHÁT BIỂU CỦA HOA KỲ VÀ ẤN ĐỘ TẠI HỘI NGHỊ COP CỦA LIÊN HỢP QUỐC
DOI:
https://doi.org/10.68350/nnds.2026.11(388).2982Từ khóa:
Phân tích diễn ngôn phê phán, ngữ pháp chức năng hệ thống, công lí khí hậu, diễn ngôn chính trị, hội nghị COPTóm tắt
Bài viết vận dụng mô hình phân tích diễn ngôn phê phán ba bình diện của Fairclough kết hợp với ngữ pháp chức năng hệ thống của Halliday để khảo sát cách thức khái niệm công lí khí hậu được kiến tạo bằng ngôn ngữ trong các bài phát biểu của Hoa Kỳ và Ấn Độ tại chín kỳ Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, từ COP20 (2014) đến COP28 (2023). Ngữ liệu gồm 18 bài phát biểu toàn văn thu thập từ nguồn chính thức của Liên hợp quốc. Kết quả cho thấy hai quốc gia sử dụng những nguồn lực từ vựng, ngữ pháp và tổ chức văn bản khác nhau để định nghĩa lại cùng một khái niệm. Diễn ngôn Hoa Kỳ ưu tiên đại từ sở hữu bao gộp (22,65% so với 18,72% của Ấn Độ), cấu trúc chủ động (78,4% so với 72,1%) và động từ tình thái will (39,89% so với 28,29%), qua đó chuyển công lí khí hậu thành năng lực hành động ở thì tương lai. Diễn ngôn Ấn Độ có tỉ lệ cấu trúc bị động cao hơn (27,9%), tỉ lệ đại từ ngôi thứ ba lớn hơn và mật độ động từ tình thái nghĩa vụ must, should cao hơn (33,66% so với 26,23%), qua đó neo công lí khí hậu vào trách nhiệm lịch sử của nhóm nước phát triển. Hai mô hình kiến tạo này không đối lập về mục tiêu tuyên bố mà đối lập về khung quy chiếu thời gian và về chủ thể chịu trách nhiệm.
Lượt tải xuống
Tài liệu tham khảo