ĐỐI CHIẾU DIỄN NGÔN BÌNH LUẬN BÁO CHÍ TIẾNG VIỆT VÀ TIẾNG ANH THEO LÍ THUYẾT PHÂN TÍCH DIỄN NGÔN (KHẢO SÁT TRÊN BÁO ĐIỆN TỬ VNEXPRESS VÀ THE WASHINGTON POST)
Từ khóa:
phân tích diễn ngôn; ngữ vực; trường diễn ngôn; bình luận báo chí; đối chiếu liên văn hóa.Tóm tắt
TÓM TẮT
Phân tích diễn ngôn, đặc biệt từ lăng kính Ngữ pháp chức năng hệ thống, cung cấp công cụ hữu hiệu để giải mã mối liên hệ giữa ngôn ngữ và bối cảnh văn hóa – xã hội. Nghiên cứu này ứng dụng lí thuyết Ngữ vực (Register) của M.A.K. Halliday, tập trung vào thành tố Trường (Field), để đối chiếu đặc điểm diễn ngôn bình luận báo chí tiếng Việt và tiếng Anh.
Ngữ liệu khảo sát gồm 115 bài từ chuyên mục Ý kiến (VnExpress) và 42 bài từ Guest Opinions (The Washington Post) trong tháng 4/2022, được phân tích bằng phương pháp định tính và định lượng. Kết quả cho thấy sự tương đồng về chức năng xã hội của diễn ngôn bình luận, đồng thời làm nổi bật những khác biệt sâu sắc:
(1) Về bối cảnh rộng, diễn ngôn Việt Nam mang tính định hướng – cộng đồng, trong khi diễn ngôn Mỹ mang tính phản biện – cá nhân;
(2) Về chủ đề ưu tiên, độc giả Việt tập trung vào các vấn đề nội tại, thiết thực (giáo dục, bất động sản, giao thông), phản ánh đặc điểm của một xã hội đang phát triển; ngược lại, độc giả Mỹ quan tâm đến các vấn đề vĩ mô, toàn cầu và chính trị (COVID-19, chiến tranh Ukraine, quyền LGBTQ+).
Sự khác biệt này cho thấy Trường diễn ngôn phản ánh rõ đặc điểm thể chế, văn hóa và mức độ phát triển của mỗi quốc gia.
TỪ KHÓA: phân tích diễn ngôn; ngữ vực; trường diễn ngôn; bình luận báo chí; đối chiếu liên văn hóa.