Khám phá Đờn ca tài tử nhìn từ lí thuyết nhận thức văn hoá

Tóm tắt

Tóm tắt: Ngôn ngữ văn hóa đại diện cho sự chuyển đổi mang tính bước ngoặt trong sự phát triển lĩnh
vực ngôn ngữ học, cung cấp một khung lí thuyết mới cho sự hiểu biết và những diễn giải sâu sắc về ngôn
ngữ, văn hóa, đồng thời đáp ứng nhu cầu tìm hiểu chuyên sâu hơn về mối liên hệ giữa ngôn ngữ, văn hoá
và tư tưởng nghệ thuật. (Palmer 1996; Sharifian 2011, 2017). Phương pháp tiếp cận đa ngành này giải
quyết nhu cầu ngày càng tăng về việc khám phá sâu hơn các khái niệm hóa văn hóa và sự tương tác của
chúng với các hệ thống ngôn ngữ. Là dòng nhạc dân tộc của Việt Nam đã được UNESCO vinh danh di
sản văn hóa phi vật thể, đờn ca tài tử Nam Bộ giữ vị trí quan trọng trong việc cấu thành bản sắc văn hoá
của dân tộc Việt Nam, có giá trị gắn kết cộng đồng. Nội dung trữ tình của đờn ca tài tử không chỉ phản
ánh các giá trị của lễ hội và truyền thống truyền miệng mà còn đóng vai trò là phương tiện phong phú để
xem xét các nhận thức quốc gia và văn hóa. Thông qua việc vận dụng tổng hợp các phương pháp nghiên
cứu gồm điền dã dân tộc học, thống kê, phân loại và phân tích diễn ngôn, bài viết này tập trung vào việc
khám phá các chiều hướng văn hoá và nhận thức văn hóa thông qua lớp ca từ trong các bản Đờn ca tài tử
(gồm 50 bản đờn ca tài tử và 80 bài vọng cổ). Kết quả nghiên cứu của bài viết mang lại sự hiểu biết về các
ý niệm nhận thức và văn hóa trong mối liên quan với ngôn ngữ cũng như các giá trị văn hoá của di sản phi
vật thể Đờn ca tài trong bối cảnh đương đại.
Từ khoá: đờn ca tài tử Nam Bộ; di sản văn hoá phi vật thể; nhận thức văn ho; Ngôn ngữ học văn hoá