Tiếp cận lớp từ chỉ quan hệ thân tộc trong tiếng Việt từ lí thuyết lược đồ vai trò
Từ khóa:
lược đồ vai trò, văn hóa, ngôn ngữ học văn hóa, từ thân tộc, cộng đồng người ViệtTóm tắt
Tóm tắt: Là một mô hình xử lí thông tin về nhận thức của con người để hiểu được thế giới, xã hội
phức tạp mà họ đang sống (Martha Augoustinos & Iain Walker, 1995), lược đồ vai trò đóng vai trò
như một khái niệm then chốt trong Ngôn ngữ học văn hóa khi hướng đến nhận thức và xử lí thông tin xã hội, tức là thông tin về con người, các nhóm xã hội và sự kiện. Trong bài viết này, dựa trên góc nhìn lí thuyết lược đồ vai trò trong ngôn ngữ học văn hóa, chúng tôi tiến hành tìm hiểu những đặc trưng văn hóa thông qua lớp từ thân tộc tiếng Việt với nguồn ngữ liệu được thu thập từ Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê, 2021) và tuyển tập Tục ngữ, ca dao, dân ca Việt Nam (Vũ Ngọc Phan, 2020). Thông qua việc sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng, chúng tôi đã phân tích các đặc điểm ngữ nghĩa, hệ thống cấu tạo của lớp từ chỉ quan hệ thân tộc được thể hiện rõ thông qua 4 định tố chính trong lớp từ thân tộc tiếng Việt trên cơ sở lí thuyết lược đồ vai trò để từ đó làm sáng tỏ những nét đặc sắc trong văn hóa dân tộc Việt Nam. Kết quả nghiên cứu của bài viết có thể được sử dung làm nguồn tư liệu bổ trợ cho việc dạy học tiếng Việt như một ngoại ngữ và dịch thuật Việt ngữ.
Từ khoá: lược đồ vai trò; văn hóa; ngôn ngữ học văn hóa; từ thân tộc; cộng đồng người Việt.