CÁC TỪ KHẨU LỆNH ĐIỀU KHIỂN TRÂU BÒ: HỌ, TẮC, RÌ…TỪ ĐÂU TỚI?
Từ khóa:
từ nguyên, họ, tắc, rì, vắt, diệt, tiếng ChămTóm tắt
TÓM TẮT: Từ các bài báo, các Từ điển tiếng Việt tƣờng giải, từ điển phƣơng ngữ, kết hợp quá
trình tham vấn từ một số nông dân và các nguồn khác, bài báo đã tập hợp thành hệ thống các từ đƣợc
dùng làm khẩu lệnh điều khiển trâu bò trong tiếng Việt ở ba miền Bắc, Trung, Nam: họ, diệt, riệt,
vắt, vặt; họ, hò, tắc, rì; họ, hò, dò, dí, tá, thá, phá. Nhằm xây dựng một cái nhìn bao quát về nhóm từ
này, bài báo đã phân tích đặc điểm chung của các từ khẩu lệnh điều khiển trâu bò dƣới góc nhìn ngôn
ngữ học; nhận diện nghĩa của các từ khẩu lệnh điều khiển trâu bò đƣợc giải thích trong các tài liệu
đó. Phục vụ cho mục đích trọng tâm của bài báo là vấn đề ngữ nguyên của các từ điều khiển trâu bò,
tác giả nêu một số luận cứ chứng minh về nguồn gốc tiếng Chăm của chúng; chỉ ra địa bàn đầu tiên
sử dụng các từ này. Trên cơ sở đó, bài báo lần lƣợt giải thích từ nguyên của các đơn vị: (1) họ, hò (2)
tắc và tá, thá, phá, (3) rì và dí, (4) vắt, vặt, diệt, riệt; đồng thời kiến giải về hiện tƣợng không thống
nhất về hướng rẽ của các từ tắc, rì trong thực tế sử dụng.
TỪ KHÓA: từ nguyên; họ; tắc; rì; vắt; diệt; tiếng Chăm